30-12-13

Cursus digitaal patroontekenen - les 2: de eerste punten berekenen

In deze les worden de eerste punten voor het basislijfje berekend. Open eerst de bestandsmap binnen Excel die je aan het eind van les 1 hebt opgeslagen.

Nu worden de x- en y-coördinaten berekend van de punten die in het patroon worden gebruikt. Heb je nog helemaal geen idee wat daarmee bedoeld wordt, kijk dan hier naar een algemene uitleg over het coördinatenstelsel. Elk punt heeft een x-coördinaat die correspondeert met een punt op de x-as (horizontaal), en een y-coördinaat die correspondeert met een punt op de y-as (verticaal).
Programmeertalen gebruiken meestal het vierde kwadrant voor hun objecten, dat is het vierkant rechtsonder. In de wiskunde heeft daarin elk punt een positieve x-coördinaat, en een negatieve y-coördinaat, bijvoorbeeld punt (3,-2). De grap is dat de programmeertalen dan meestal het min-teken niet gebruiken. Het werkt het makkelijkst om het ook zo te doen (en dan bij het overbrengen naar Inkscape bij elke punt een - te zetten). Maakt verder niet zoveel uit, volg gewoon de onderstaande stappen, dan komt er uiteindelijk een goede tekening uit!

  • In Excel komt nu een rijtje onder elkaar van alle punten die je voor het tekenen nodig gaat krijgen. Deze punten worden genummerd vanaf punt 0, 1, 2, 3 etc. tot en met punt 14, dit rijtje komt in kolom D te staan. In kolom E zetten we achter elke punt de x-coördinaat, in kolom F de y-coördinaat. Voor de duidelijkheid kun je in cel D2 zetten: punt, in E2: x, en in F2: y. Tip: selecteer de cellen E2 en F2 samen, rechtermuisklik, kies celeigenschappen, daarna Uitlijning, kies bij Horizontaal voor Rechts (inspringing). Nu staan de x en y rechts uitgelijnd in hun cellen, boven de plek waar straks hun waardes komen te staan.
  • Maak het rijtje met punten alvast in kolom D. De punten worden niet op volgorde van puntnummer berekend. Dit is belangrijk om straks in Inkscape makkelijk de coördinaten te kunnen neerzetten. Tegen die tijd wordt dat vanzelf duidelijk. Zet een 0 in cel D3, een 1 in D4, daaronder een 2, etc. tot nummer 14 in D17 staat.
  • Als eerste worden de coördinaten van punt 0 berekend. Dat is het punt helemaal links bovenaan het te tekenen patroon, en het heeft als coördinaten (0,0), in het plaatje van de Wikipedia is dat het kruispunt van de x-as en de y-as. De coördinaten van dit punt zijn al bekend, dus zetten we achter de 0 (die in D3 staat) in E3 een 0 om de x-coördinaat aan te geven en in F3 ook een 0 om de y-coördinaat aan te geven.
  • De instructie in het filmpje laat je vanaf punt 0 een lijn uitzetten naar rechts, die net zo lang is als de helft van de bovenwijdte, plus 2,5 cm. Dit wordt punt 14, en bevindt zich dus ook op de x-as, een eind naar rechts. Hoeveel dat precies is, is gerelateerd aan de bovenwijdte. Hier komen de mogelijkheden van Excel goed van pas. Klik voor het neerzetten van de x-coördinaat van punt 14 op cel E17. Druk nu op =. Je gaat nu een formule neerzetten die de gewenste afstand aangeeft. Dat is: "bovenwijdte/2+2,5" (bovenwijdte gedeeld door 2, plus 2,5). De bovenwijdte staat vermeld in cel B4. Klik daarop, de bewuste cel krijgt nu een knipperend kader. Typ nu in: "/2+2,5", gevolgd door Enter. Nu staat er een getal in E17. Verander voor de grap de bovenwijdte eens in een andere maat, en kijk wat er dan met het getal in E17 gebeurt! De y-coördinaat van punt 1 is 0, zet een "0" in cel F17. Tip: wil je in een cel een formule zetten, dan kun je dat vaak het beste doen in de grote witte balk die bovenaan het scherm staat, en waarop de gehele formule van de betreffende cel te zien is. Als je de = hebt getypt in de cel, zie je hem ook in die witte balk verschijnen. Klik nu naast de =, dan kun je in de balk verder typen.
  • In de linkerbovenhoek van het patroon worden de punten voor de achterhals getekend. Filmpje: "meet vanuit punt 0 naar beneden 1,5 cm af" Dit wordt punt 1, die staat al in D4. De coördinaten van punt 1 zijn: voor de x: 0 (zet dit in E4), en voor de y: 1,5 (zet dit in F4).
  • Vanuit punt 0 naar rechts wordt eenvijfde deel van de halswijdte afgemeten. Dit geeft punt 2, die staat al in D5. De x-coördinaat komt in E5. Klik op E5, vervolgens op = en klik daarna op de cel waar de halswijdte in staat: B10, typ daarna in: /5 (omdat je de halswijdte door 5 moet delen). Nu Enter, en de x-coördinaat van punt 2 is bekend. Zet een 0 in de cel voor de y-coördinaat van punt 2 (F5).
  • In het filmpje wordt nu een curve getekend tussen deze twee punten, maar dat gebeurt niet in Excel, dat gebeurt pas als alle punten in Inkscape staan.
  • Filmpje: "meet vanuit punt 1 de ruglengte af naar beneden". Dit geeft punt 13, die staat in D16. De x-coördinaat van dit punt is gelijk aan die van punt 1, dus 0. Zet een 0 in E16. De y-coördinaat is de ruglengte plus de lengte van de as tot aan punt 1, dus die gaan we neerzetten door middel van de formule =B7+F4. (helemaal uitgeschreven: Klik op F16, typ in "=", klik op cel B7, typ in "+", klik op F4, daarna Enter. Er staat nu een getal dat 1,5 groter is dan de ruglengte.
Tot zover deze les. Voor sommigen is dit een makkie, anderen moeten misschien een paar dingen opnieuw uitproberen, variëren met maten om te kijken wat er gebeurt, en zich goed inleven in de x- en y-coördinaten. Waarbij je er ook  nog aan moet wennen dat de y-coördinaat voor je gevoel een min-teken nodig heeft (en dat is in de wiskunde ook zo), maar voor het programmeren is dat minder handig. Voor de volgende keer staat er een heuse hersenkraker op het programma, die te maken heeft met een oude bekende uit het vak wiskunde: de sinusregel!

Cursus digitaal patroontekenen - les 1: voorbereiden in Excel

In de eerste les van deze cursus maken we een begin met het tekenen van een basislijfje voor kinderkleding. Het filmpje met de 'normale' tekeninstructies kun je hier vinden. Het is niet persé noodzakelijk om dit filmpje erbij te halen, want stap voor stap zullen alle instructies in de komende lessen in het Nederlands worden weergegeven, en naar opdrachten in Excel worden vertaald, maar om het helder voor ogen te krijgen is het wel handig om de instructies in het filmpje mee te volgen.

NB: de onderstaande stappen zijn basis-stappen. Voor de echte fanatiekelingen kan het nog veel geavanceerder, zowel in Excel (door gebruik te maken van een complete standaardmatentabel op een ander werkblad), als het (automatisch) overbrengen van de punten naar een tekenprogramma, maar die handelingen worden in deze cursus niet behandeld.

Een patroon maken gebeurt in stappen:


  1. Allereerst wordt een tabblad in Excel voorbereid.
  2. Daarna worden de te tekenen punten berekend.
  3. Deze punten worden in Inkscape neergezet.
  4. Vervolgens worden de lijnen tussen de punten getekend.
  5. Het patroon kan vervolgens worden verdeeld in printklare stukken,
  6. uitgeprint, en weer aan elkaar geplakt.

Stap 1. De voorbereiding in Excel.

  • Start het programma Excel. Je krijgt een leeg werkblad vol met celletjes, onderverdeeld in rijen (1 t/m heel erg veel) en kolommen (A t/m Z, en daarna AA t/m AZ, etc.)
  • Geef het tabblad een naam door met de rechtermuisknop te klikken op 'Blad 1' onderaan, daarna op 'naam wijzigen', verander de naam bijv. in 'basispatroon lijfje kinderen'.
  • Klik op cel A1 (het witte vakje rechts van de 1 en onder de A), en typ daar (desgewenst met vette letters): Basispatroon lijfje kinderen.
  • Klik op cel A3, en typ daar: 'Maat:' (in cel B3 zet je straks de maat neer).
  • In cel A4 zet je: bovenwijdte
  • In A5: voorbreedte
  • A6: rugbreedte
  • A7: ruglengte
  • A8: rughoogte
  • A9: schouderbreedte
  • A10: halswijdte
Je hebt nu een rijtje woorden die over de grens met de volgende kolom heen gaan. Voor de bovenste regel (waar staat Basispatroon lijfje kinderen) is dat niet erg, maar de maten moeten wel goed zichtbaar blijven. Ga daarom met de muis naar het verticale lijntje tussen A en B (bovenaan de kolommen), je krijgt dan een lijntje met aan weerskanten een pijltje. Sleep dit lijntje naar rechts totdat alle woorden binnen kolom A passen.

Nu worden de maten ingevuld. Meet de maten goed na en zet de gemeten waarde in de cellen in kolom B. NB deze methode gebruikt behalve de rugbreedte ook de voorbreedte. Deze breedte wordt in het bovengenoemde filmpje uitgelegd, en wordt aan de voorkant afgemeten op dezelfde hoogte als de rugbreedte. De waarde zal iets kleiner zijn dan de rugbreedte.

Heb je geen kind in de buurt om op te meten, gebruik dan bijvoorbeeld deze maten:
  • maat: 104 (zet deze waarde in B3)
  • bovenwijdte: 57 (typ dit in cel B4)
  • voorbreedte: 22,3 (in B5)
  • rugbreedte: 23,6 (in B6)
  • ruglengte: 25,4 (in B7)
  • rughoogte: 13,8 (in B8)
  • schouderbreedte: 7,8 (in B9)
  • halswijdte: 27,2 (in B10)
De formules in Excel gaan gebruik maken van de waardes die in deze ingevulde cellen staan. Op die manier hoef je zelf geen ingewikkelde berekeningen (meer) te maken als je voor een andere maat een lijfje wilt tekenen. Het veranderen van de maten in de cellen bovenaan is voldoende.
NB Dit tot op zekere hoogte. Dit lijfje is expliciet bedoeld voor kindermaten.

Dit was wel voldoende voor les 1. Sla het bestand op (Bestand -> opslaan als -> kies een naam (bijv. patroontekenen Pattern Nine) en wacht tot les 2 online staat!

Digitaal patroontekenen - voorwoord

Pattern Nine gaat de komende tijd laten zien hoe je digitaal kunt patroontekenen. Het is niet specifiek als patroontekencursus bedoeld - enig begrip van hoe patronen in elkaar steken, wordt als voorkennis wel verwacht.

Wat heb je nodig?

  • Een computer, of in elk geval iets waarop je de hieronder genoemde programma's kunt draaien. 
  • Een spreadsheetprogramma. Ik gebruik hiervoor Excel, en de meeste geïnteresseerden in deze cursus zullen wellicht de beschikking over Excel hebben. Er zijn ook spreadsheetprogramma's die gratis te downloaden zijn, maar ik heb me daar verder niet in verdiept.
  • Een tekenprogramma. In feite kun je meerdere programma's gebruiken (bijv. GIMP), maar het programma dat ik zelf het meest gebruikersvriendelijk vind, is Inkscape. Gratis te downloaden (en nog legaal ook).
  • Deze cursus maakt gebruik van de filmpjes patroontekenen die een enthousiaste mevrouw op YouTube heeft gezet. Zij heeft uitdrukkelijk toestemming gegeven om de tekst van de filmpjes te vertalen. Hoe je deze tekst vervolgens omzet in x- en y-coördinaten van tekenpunten, en die vervolgens met elkaar verbindt, daar gaat deze cursus over.
  • Begrip van wiskundige termen is wel heel handig. Niet alleen de coördinaten, maar ook de formules die nodig zijn om tot een bepaald punt te komen vinden het prettig als ze met begrip ontvangen worden. Domweg overnemen is in de meeste gevallen ook wel voldoende, maar het helpt heel erg als je het ook nog begrijpt.

29-12-13

Welkom

Welkom op het weblog achter Pattern Nine.
Pattern Nine heeft als doel digitale patronen te ontwikkelen voor alles wat je uit stof kunt knippen en in elkaar kunt naaien.

Op dit moment wordt hard gewerkt aan het programmeren van de standaardpatronen voor kinderkleding. Als dat goed gaat, kunnen er patronen worden ontwikkeld, waarna andere kleding, knuffels, stoelhoezen, etc. kunnen worden ontwikkeld.

Hopelijk valt er binnenkort meer te melden!